සිංහල

කැකුණ

විද්‍යාත්මක නම: Canarium zeylanicum
පවුල: Burseraceae
සම්භවය: ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික

පෙනුම හා ලක්ෂණ
  • කැකුණ ගස විශාල හා උස ගසක්.
  • උස අවම වශයෙන් මීටර් 15–30 ක් විය හැක.
  • ඉතා ගැඹුරු, පිරිසිදු පාට (අළු-කළු) ගෙඩි ඇති ගසකි.
  • ගසට බහු අත්පත් ඇති පත්‍ර (compound leaves) ඇත.
  • ගෙඩි කුඩා, තෙල් සහිත බීජයක් (nut) තුළින් යුක්ත වේ.
ගෙඩිය සහ භාවිතා
  • කැකුණ ගෙඩිය තුළින් “කැකුණ තෙල්” ලබා ගනී.
  • මේ තෙල් කාලයේදී ආහාර, ලාබාතිරේකව දීප්තිමත් කිරීම, හා ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කළා.
  • පරණ කාලයේදී කැකුණ තෙල් විලක්සණ සුවඳක් සහිත නිසා විඳා ගැනීමේදී හෝ ආලේපන ලෙසත් භාවිතා වුණා.
ලී භාවිතය
  • කැකුණ ලී (wood) ද මනාව පාවිච්චි කළ හැකි ශක්තිමත් ලීයක් වේ
  • ගෘහ නිර්මාණ හා බෝට්ටු තැනීම වගේ කාර්යයන්ට යොදා ගනී.
පාරිසරික වැදගත්කම
  • කැකුණ ගස වනාන්තර පද්ධතියකට වටිනා ගසකි.
  • වනාන්තර ජීව විවිධත්වය රැක ගැනීමට සහ පරිසරය තිරසාරව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.
  • සිංහරාජ වනාන්තරයේ හා නාකියදෙනිය වැනි ආරක්ෂිත වනාන්තරවලත් මේ ගස දකින්න පුලුවන්