ඇටඹ
විද්‍යාත්මක නම: Mangifera zeylanica
පවුල: Anacardiaceae
සම්භවය: ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික
පෙනුම සහ ලක්ෂණ
පවුල: Anacardiaceae
සම්භවය: ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික
පෙනුම සහ ලක්ෂණ
- ඇටඹ ඉතා උසට වැවෙන, ශක්තිමත් කඳක් සහිත මහා පරිමාණ වෘක්ෂයකි. සමහර ගස් මීටර් 30 ක් හෝ ඊට වඩා උසකට වර්ධනය වේ.
- මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1000ක් පමණ උසක් දක්වා වර්ධනය වන ඇටඹ ශාකය, පහතරට තෙත් හා අතරමැදි කලාපවල වනාන්තර වියනට ඉහළ දායකත්වයක් සපයයි.
- සාමාන්‍ය අඹ ගෙඩියකට වඩා ප්‍රමාණයෙන් ඉතා කුඩාය. ඉදෙන විට කහ හෝ තද රතු/දොඩම් පැහැයක් ගනී.
- ඇටඹ ගෙඩියක මදය ඉතා අඩු අතර ලොකු ඇටයක් පවතී. එහි රසය සාමාන්‍ය අඹ වලට වඩා වෙනස්, ඇඹුල් සහ පැණිරස මුසු වූ තද රසයකි. තන්තු (කෙඳි) ගතිය ඉතා වැඩිය.
- ගැමි ජනතාව ඇටඹ ගැට වෑංජනයක් ලෙස පිසීමට (ඇටඹ මාලුව) සහ ඉදුණු පසු අතුරුපසක් ලෙස ආහාරයට ගැනීමට ප්‍රිය කරති.
- දේශීය ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ඇටඹ ගසේ පොතු සහ කොළ විවිධ රෝගාබාධ (විශේෂයෙන්ම චර්ම රෝග සහ අතීසාරය වැනි තත්ත්වයන්) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට යොදා ගනී.
- වනජීවීන්ගේ, විශේෂයෙන්ම වඳුරන්, රිලවුන්, දඬුලේනුන් සහ විවිධ පක්ෂීන්ගේ ප්‍රධානතම ආහාර ප්‍රභවයක් ලෙස ඇටඹ වනාන්තර තුළ ඉතා වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කරයි.
